'Het oordeel van Salomon' geschilderd door Rubens?

E-mailadres Afdrukken PDF

De gemeente Delft is mogelijk al drie eeuwen in bezit van een olieverf van Peter Paul Rubens (1577-1640). Het doek, geschilderd tussen 1618 en 1620, hing vele jaren onopgemerkt in het stadhuis op de Markt. Het werk, voorstellende het 'Salomonsoordeel' is in 1703 geschonken aan de stad Delft door de zoon van de 17de-eeuwse Delftse burgemeester Hendrik van Bleyswijck. Het enorme schilderij hangt op een kleine tentoonstelling met een selectie uit de aanwinsten en restauraties van Stedelijk Museum het Prinsenhof, die vanaf vandaag (15 februari 2003) te bezichtigen is.


Directeur Daniëlle Lokin over de bijzondere ontdekking: 'Het gaat om een briljant, snel en goed geschilderd schilderij. Alle signalen staan op groen. Dit schilderij is in ieder geval uit het atelier van Rubens en er wordt op grond van een schilderij van hem in Kopenhagen niet uitgesloten dat Rubens er zelf aan heeft geschilderd.' Het doek verbeeldt een afschuwelijk tafereel. Te zien is koning Salomon, die moet beslissen van wie het kind is dat schreeuwend op z'n kop aan een been door een soldaat wordt vastgehouden, terwijl deze een zwaard in de aanslag houdt. Een andere baby ligt al dood op de grond. Twee moeders claimen het kind dat wordt vastgehouden.

Oordeel
Lokin: 'Het betreft hier een dramatisch oordeel. Twee vrouwen claimen de moeder te zijn van het jongetje dat nu dreigt in tweeën te worden gedeeld. De echte moeder probeert nu met alle macht Salomon er van te weerhouden het jongetje te doorklieven. Alleen de echte moeder zal het niet zover laten komen om haar zoon te offeren. Daarmee is voor Salomon duidelijk wie de echte moeder is.'

Enkele jaren terug ging het imposante olieverf naar de eigen restaurateur Marcel de Man van Stedelijk Museum het Prinsenhof. Altijd is gedacht dat het werk is gemaakt door een navolger van Rubens. 'Zo'n twee tot drie jaar terug ging het naar onze restaurateur, om het zeer donker geworden olieverf te restaureren. Dat was hard nodig, het werk hing te kwetsbaar en er was ook verfverlies. In het atelier van Marcel de Man werd het schoongemaakt. Hij kwam tot de conclusie dat het nog helemaal in z'n oorspronkelijke staat was. Het was bijvoorbeeld nooit verstevigd, opnieuw bedoekt, het was nog gaaf qua structuur en er was nauwelijks aan geknoeid.' 'De Man is in de documentatie gaan zoeken naar referentiestukken, waarop hij zich kon baseren. Daaruit bleek dat er een stuk zit in de collectie van het museum in Kopenhagen. Uit de daaruit gemaakte vergelijking en vermelding groeide bij hem de gedachte: 'Ik zit hier niet aan een werk van een navolger van Rubens te werken, maar het zou toch wel eens uit het atelier van de grote meester zelf kunnen zijn.' Toen zijn we afgelopen zomer naar Antwerpen gegaan en hebben overleg gehad met de onderzoeksgroep Rubenianum, die werkt aan een catalogus met al het beredeneerde werk van Rubens. Het gaat om een commissie die vergelijkbaar is met het Rembrandt Research Project. Van het Rubenianum hebben we gesproken met een van de specialisten en die bevestigde ons op basis van onze foto's, op basis van de vermeldingen die zij hadden en in vergelijking met het andere stuk in Kopenhagen, dat het waarschijnlijk gaat om een schilderij uit de werkplaats van Rubens en het bovendien niet valt uit te sluiten dat hij er zelf aan heeft geschilderd. Dat laatste concludeert men op basis van stilistische vergelijkingen met onomstreden werken van zijn hand.'

Ingenomen
Prinsenhof-directeur Lokin is uiteraard zeer ingenomen met dit oordeel. Of het olieverf in de vaste collectie terechtkomt is nog niet duidelijk. Het Delftse museum bezit nog een tweede schilderij met als thema 'het oordeel van Salomon'. "Dat betreft een schilderij met hetzelfde motief van Van Bronckhorst. Het olieverf heeft natuurlijk vooral te maken met het rechtvaardig rechtspreken van een overheid. In die context zou ik er van alles mee kunnen en willen. Maar dan zullen we wel moeten nadenken over de vraag wat dat betekent voor je presentatie. Het schilderij verdraagt zich niet zo makkelijk met de rest van de collectie. In de context van de tentoonstelling met onze nieuwe aanwinsten is dit natuurlijk heel logisch." Er wordt verder onderzoek naar de vermoedelijke Rubens gedaan, zowel naar de structuur van het olieverf als naar de geschiedenis van het werk.

 

Bronvermelding: Delftse Courant 15 februari 2003 (Hans Verhagen)

 

Laatst aangepast op dinsdag 22 september 2009 15:41  
Share to Facebook Share to Twitter Share to Linkedin Share to Google 
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies